Özgür ve bağımsız medya mı?. 16 Ağustos 2007

[Tunqa]

Özgür ve bağımsız medya mı?.
16 Ağustos 2007 Perşembe
ODTÜ ve Atılım Üniversitesi"ndeki “Medya ve Politika” derslerime şu sözlerle başlıyorum:



“Demokrasinin vazgeçilmezidir medya. Özgür ve bağımsız medya olmadan sağlıklı bir demokrasi asla olmaz.”



Gerekçelerimi de şöyle açıklıyorum:



“Medyanın birincil işlevi geniş halk kitleleri adına seçilmişleri denetlemektir. Bunu yapabilmesi, özgürce haber alabilmesi, haber ve düşünceleri sınır tanımaksızın ve yönlendirici bir müdahale olmaksızın özgürce yayabilmesine bağlıdır.



Özgür, bağımsız ve çoğulcu medya, gerçek bir demokratik toplumun varlığının temelini oluşturur.”



* * *



Peki Türkiye, medya, politika ve demokrasi ile ilgili bu evrensel gerçeğin neresinde?



Maalesef çok yakınında olduğunu söyleyemeyiz. Hiçbir dönemde medya şu andaki kadar iktidara bağımlı, adeta onun yayın organları gibi çalışmamıştı.



Medyada yaşanan tekelleşme süreci, aslında özgür ve bağımsız olması gereken medya yapılanmasını tehdit ediyor.



Hiç kuşkusuz, medyadaki tekelleşme olgusu sadece Türkiye"nin sorunu değil. Bütün dünyada yaşanıyor bu süreç.



Bu nedenle medya sahipliği ve basın özgürlüğü tartışmaları,demokratik ülkelerin gündeminde ilk sıralardaki yerini hep koruyor. Özgür ve bağımsız medyanın varlığı için medya sahiplerinin hangi işleri yapabileceği, hangi işleri yapamayacağı üzerinde duruluyor.



Arşivimi taradım.. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) ve Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) gibi uluslararası parlamentolarda görev yaptığım yıllarda bu konuda geniş kapsamlı dört ayrı çalışma yapılmış.



* * *



Medyadaki tekelleşme bütün dünyanın sorunu ama bu süreç hiç bir ülkede basın özgürlüğünü Türkiye"deki kadar tehlikeli biçimde tehdit etmiyor.



Türkiye"deki medya tekelleşmesinin temel özelliği, medya sahipliğinin farklı işlerde büyümüş sermayenin yönetimine geçmesidir. Bu, gazetecilik mesleği açısından son derece sakıncaları olan bir gelişmedir.



Dünya genelinde de medya sahiplerinin gazetecilik dışında başka işler yaptıkları söylenebilir. Ancak unutmamak gerekir ki, bu durum Türkiye"de yaşanandan çok farklıdır.



Dünya genelinde medya sahipleri, başka işler yapıyor olsalar da, ana iş olarak genellikle medyaya dayanmaktadırlar.



Türkiye"de ise durum bütünüyle farklıdır. Medya işi başka işlerin yanında son derece küçüktür. Türkiye"nin en büyük medya gurubunun toplam işleri içinde medya işlerinin payı yüzde 10"lar düzeyindedir.



Türkiye"de, basınla hiç ilgisi olmayan sermaye sahipleri, siyaset ve devlet karşısında söz sahibi olabilmek, medya gücünü çıkarları doğrultusunda kullanabilmek için medyaya girmiştir. Bunun sonucu, basın özgürlüğünün sınırlarının medya patronlarının çıkarları doğrultusunda belirlenmesi olmuştur.



* * *



Bu çıkarlara karşı gelenler medyada acımasızca susturulmaktadır. Hürriyet"te Emin Çölaşan"ın işine son verilmesi bunun son örneğidir.



Emin Çölaşan ile yollar ayrılırken sığınılan “hakaret, iftira, takıntı, lakap takma, haksızlık” gibi gerekçelerin, onlarca yıl sonra bugün gündeme getirilmesi inandırıcı değildir. Fazlasıyla abartılıdır ve tekelci medyanın günümüzde içine itildiği çürümüşlükle hiç örtüşmemektedir.



Türkiye"de haber medyası, aynen eğlence medyası gibi, Avrupa ya da başka herhangi bir yerle kıyaslanmayacak kadar ahlaki olarak çökmüş durumdadır. Toplumun bütün gündelik aklı, bu çökmüş yapıyla şekillendirilmeye çalışılmaktadır.



Bu medya ile demokrasi olmaz..

Emin Çölaşan ile gazetesinin yollarının ayrılmasıyla ilgili haberin medyada "kovuldu" tarzı aşağılayıcı bir üslupla yer alabilmiş olması bu yargımızı doğrulamaktadır. Özgürlüğünü ve bağımsızlığını savunamayan, bunun için hangi görüşte olursa olsun kendi içinde dayanışma gösteremeyen, farklı düşünceleri düşmanlık gibi algılayan bir medyadan demokrasiye yarar gelmez..